RSS  

خرموئه خرم دله جاکه لرونه  / هر کجا لر بچئه شیری زوونه

     جمعی از دوستان وبلاگ نویس همشهری همت کرده اند و مسابقه وبلاگ نویسی برای شهرم خرم آباد را راه انداخته اند. وقتی وبلاگ این مسابقه را دیدم از این همه ذوق سلیقه و شور و همت شوکه شدم به خصوص انکه اینطور که به نظر میرسد ارگانها و شرکتهای همشهری نیز همکاریهای خوبی داشته اند تا جائیکه اعلام شده به سی و پنج نویسنده برگزیده جایزه های درخوری هدیه شود.

      من هم به نوبه خودم به این دوستان خداقوت میگویم و چند پیشنهاد را از باب همفکری و همکاری خدمتشان عرض میکنم،  امیدوارم تا روز مسابقه هم بتوانم مطلب خوبی به ویژه در باره کعبه امال و ارزوهایم قلعه سرفراز شاپورخواست بنویسم.

      اما پیشنهاد بنده

      اگر بتوانیم در یک برهه از زمان یک کار فرهنگی بزرگ و بی نقص برای شهرمان انجام بدهیم صد البته عملی پسندیده و به نوبه خودش موثری انجام داده ایم ، حال اگر این کار فرهنگی نه در یک برهه زمانی خاص که در طول زمان و سالها استمرار داشته باشد یک شاهکار فرهنگی آفریده شده است.

      من پیشنهاد میکنم دوستان که در روز موعود این مسابقه – ظاهرا شهریورماه – گرد هم خواهند آمد و در یک حرکت خود جوش و غیر دولتی تشکلی تحت عنوان انجمن وبلاگ نویسان خرم آباد و یا حتی فراتر از آن انجمن نویسندگان جوان خرم آباد را تشکیل بدهند.

       هیات مدیران این انجمن از فعالترین و در عین حال دلسوز و بی ادعاترینها باشند ، و تعداد آن در حدی باشد که بتوانند با هماهنگی و همکاری لازم بستری برای تداوم این مسابقه فراهم کنند.

      فکر میکنم معروفترین جایزه علمی – فرهنگی جهان که میتوان آنرا مثال زد  جوایز نوبل باشد، همگی با روند و چگونگی این جوایز سالانه تا حدودی آشنایی داریم ، منظور من دقیقا چیزی شبیه یک نوبل کوچک در سطح شهر خرم آباد و یا استان لرستان است به این معنی که هیات مدیره مثلا 5 نفره انجمن هرساله 10 جوان برتر خرم آبادی یا لرستانی را به عنوان نویسندگان جوان سال انتخاب کند.

      فکر میکنم مبلغ و نوع جایزه اهمیت چندانی ندارد. همین که به نویسندگان جوان توجه شود و از آنها تقدیر شود و به آنها بها داده شود کافیست.

      مثلا اگر نام 10 نفر جوان نویسنده برتر شهر به وسیله یک پلاکارد در میدانی از شهر نصب شود این شاید از هر جایزه ای جالبتر و موثرتر باشد و دیگر جوانان را هم مشتاق و متوجه این حرکت بزرگ کند.

        بد نیست هر سال در کنار بخشهای عمومی و اصلی این مسابقه – یا جشنواره – بخش ویژه با نگاه به یک موضوع مبتلابه شهر و استان هم داشته باشیم به عنوان مثال مساله راهکار های  ازادسازی قلعه و پیامدهای اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی ان  میتواند بخش ویژه سال اینده باشد ، موضوع بخش ویژه خوب است از مدتها پیش اعلام شود تا جوانان نویسنده شهر به طور هماهنگ در یک زمینه کار کنند – نه اینکه زمینه ها و موضوعات دیگر تعطیل شود -  این کار هماهنگ از یک طرف موجب کنکاش و تحقیق و تعمیق در موضوع مورد نظر میشود از سوی دیگر نوشتن با موضوع واحد راحتتر قابل داوری و مقایسه است و بالاخره اینکه صد نفر درباره یک موضوع عمیق و همه جانبه نگر  بنویسند قطعا تاثیر بیشتر و عملی تری قابل وقوع است تا اینکه صد نفر در صد موضوع پراکنده  و به خاطر همین پراکندگی معمولا سطحی و رویه نگر .

     آ نچه این جانب به رشته تحریر در اوردم تنها پیشنهادهایی خام ولی از سر دلسوزی و تعصب بود که امیدوارم دوستان فعال این جریان که صد البته برای هر تصمیم گیری اولی و استاد هستند آنرا جدا مورد توجه قرار دهند.

    قلعه فلک الافلاک كه در مركز خرم آباد روي تپه اي قديمي به همين نام بنا شده، در ميان ديگر آثار باستاني شهر از شكوه و صلابت بيشتري برخوردار است و در واقع مظهر فرهنگ و تاريخ منطقه لرستان به شمار مي رود.
    فلك الافلاك از شرق و جنوب غربي به رودخانه خرم آباد، از غرب به خيابان و محله دروازه برجي و از سمت شمال به خيابان فلك الافلاك محدود مي شود. محوطه باستاني قلعه در حدود 120هزار مترمربع وسعت دارد و ارتفاع تپه با احتساب ارتفاع ديوارهاي بنا، از سطح خيابان هاي مجاور حدود 40متر است. محدوده داخلي قلعه نيز در حال حاضر 5300مترمربع است.
     فلك الافلاك ، هشت برج و دو صحن دارد و فضاي داخلي آن به چهار تالار نسبتاً بزرگ پيرامون دو حياط و تعدادي تالار و اتاق تقسيم شده است. زيرقلعه، چشمه آب بزرگي جاري است كه به چشمه گلسان شهرت دارد و از دامنه شمالي تپه باستاني سرچشمه مي گيرد. درب ورودي بنا درسمت شمال و در بدنه برج شمال غربي تعبيه شده و راهروي ورودي حياط دوم در گوشه جنوب شرقي حياط اول از زير يك طاق نماي رفيع مي گذرد. طاق نماي ديگري معاذي اين طاق نمادر گوشه شمال شرقي حياط اول برپاست و چاه آب قلعه در محوطه پشت اين طاق نما حفرشده است. اين چاه، 40متر عمق دارد و بخش بزرگي از بدنه آن با برش صخره ها به چشمه گلسان راه يافته است. در گذشته آب موردنياز دژ فلك الافلاك از اين چاه تأمين مي شد كه اكنون نيز قابل بهره برداري است.
   از اين قلعه در منابع تاريخي مكتوب با نامهاي متفاوت «دژ شاپور خواست»، «سابرخاست»، «دزبر»، «قلعه خرماباد» و سرانجام «قلعه فلك الافلاك» يادشده است. نامگذاري اخير از دوره قاجاريه روي اين بنا مانده و مي توان گفت مناسب ترين نامگذاري قلعه است.
   بناي نخستين فلك الافلاك ظاهراً مربوط به دوره ساساني است؛ هرچند كه برخي منابع، ساخت آن را به ز مان «شجاع الدين خورشيد» سرسلسله اتابكان لر در قرن چهارم هجري نسبت مي دهند. گفته مردم منطقه و مدارك تحقيقي، بر وجود بارويي دولايه و خشتي با دروازه برج پيرامون بناي كنوني دلالت دارد. اين باروي گرداگرد بنا بيشتر به سمت غرب گسترش داشته و از بقاياي برج هاي دوازدگانه آن، آثار دو برج در شمال غرب و جنوب شرق محوطه، اطراف قلعه قابل مشاهده است. در ساخت قلعه از مصالحي چون خشت، آجر، سنگ و ملات استفاده شده است.
     قلعه فلك الافلاك، پايداري و ماندگاري خود را در دوره هاي مختلف تاريخي، مرهون موقعيت ممتاز سوق الجيشي تپه فلك الافلاك در گلوگاه دره خرم آباد است. از اين رو بناي قلعه، آثار و نشانه هاي زيادي از تحولات معماري دوره هاي گوناگون را با خود به همراه دارد. همچنين در بناي فلك الافلاك به راههاي عبور و مرور شمال به جنوب و شرق به غرب توجه شده است در دوره هاي تابستاني به نوعي مركز ثقل مسيرهاي دسترسي غرب كشور به شمار مي آمده است.
    قلعه فلك الافلاك پس از ثبت در فهرست آثار ملي كشور، موزه فلك الافلاك نام گرفته و شامل بخش هاي مردم شناسي، هنرهاي سنتي و باستاني شناسي مي شود. در تالار موزه مردم شناسي، عكس ها و ماكت هاي كوچك و بزرگ متعددي از شيوه ها و رسوم گوناگون زندگي مردان وزنان عشاير و روستايي در منطقه لرستان به نمايش گذاشته شده است. يكي از ديدني هاي موزه مردم شناسيي سنگ قبرهاي اهالي منطقه است كه با ديگر نواحي ايران تفاوت بنيادي دارند. در اين نواحي رسم بوده كه بالاي قبر، سنگي عمودي كار گذاشته و روي آن صحنه هايي از زندگي فردمتوفي را حجاري مي كرده اند. به عنوان مثال اگر متوفي شكارچي بوده، روي سنگ قبر عمودي وي تصاويري از اسلحه، شكار و… حك مي كردند.
    بخش قابل توجه ديگر موزه فلك الافلاك، تالار باستان شناسي است. در اين قسمت، تعداد زيادي اشياي ارزشمند مفرغي، سفالي و سنگي متعلق به هزاره هاي پيش از ميلاد به نمايش گذاشته شده است. اين آثار طي سالهاي اخير از قاچاقچيان و حفاران غيرمجاز ضبط شده يا در پي حفاري و كاوش گروههاي باستان شناسي به دست آمده و مجموع آنها بيانگر قدمت، ديرينگي و پيشرفت تمدن كهن منطقه لرستان است.
     ويژگي هاي تاريخي ومعماري قلعه فلك الافلاك آن را در ميان يادگارهاي تاريخي غرب كشور متمايز ساخته و به آن شكوه و جذابيت خاصي بخشيده است. همچنين آن حوزه جغرافيايي بخش زيادي از حيثيت و اعتبار معنوي و تاريخي خود را مديون وجود فلك الافلاك است. هرچند اين دژ تاريخي در طول تاريخ تحولات بسياري را به چشم ديده و در برابر آسيب ها پايداري كرده ولي در چند دهه اخير مسائل و مشكلات فراواني برآن عارض گرديده است. از جمله آنها مي توان به حضور نهادهاي غيرمسؤول در حريم قلعه اشاره كرد كه در مقوله مديريت قلعه و جذب گردشگران موجب چالش هاي اساسي را به وجود آورده و لطمات جبران ناپذيري بدان وارد كرده است. با اين حال در يكي دوسال گذشته با يك اجماع كلي تصميم گرفته شده كه با رفع مشكلات حاشيه اي، شكوه و جلال گذشته فلك الافلاك بازيابي شود؛ به گونه اي كه اعتبار فرهنگي منطقه تجديد گردد.