دژ شاپور خواست - قلعه فلک الافلاک

طرح آزادسازي عرصه قلعه فلك الافلاك كه پس از تصويب از مجلس به شوراي نگهبان فرستاده شده بود با اصلاح  برخي مفاد آن به تصويب رسيد. 

با اتمام مطالعه و بررسي، شناسنامه 100 سكه ساساني موزه فلك الافلاك از سوي كارشناسان ميراث فرهنگي استان لرستان صادر شد.

مديركل ميراث فرهنگي لرستان گفت: 2 ميلياردريال اعتبار براي خريد و آزادسازي حريم قلعه «فلك الافلاك» واقع در شهر خرم آباد اختصاص يافت.

همراهي با هيات دولت در سفر به استان لرستان و پيگيري اعتبارات بخش ميراث ‌فرهنگي و گردشگري سبب شد تا اسفنديار رحيم مشايي، از سفر خود به نمايشگاه بين‌المللي گردشگري ITB چشم‌پوشي كند.
رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در گفت‌و‌گو با ميراث‌خبر، دليل لغو سفرش به آلمان را تلاش براي حل مسئله قلعه فلك‌الافلاك و دريافت اعتبارات مورد نياز براي سازمان ذكر كرد و افزود: «سفر به آلمان سفري رسمي نبود و ملاقات ويژه‌اي هم در آن انجام نمي‌شد، به همين دليل ترجيح دادم تا با همراهي هيات وزيران به لرستان سفر كنم تا بتوانيم مشكل قلعه فلك‌الافلاك را حل كنيم.»
ساخت و سازهاي غير مجاز در حريم قلعه فلك‌الافلاك و تعيين عرصه آن اين روزها به مسئله‌اي مهم در حوزه ميراث‌فرهنگي استان لرستان تبديل شده است. قلعه تاريخي فلك الافلاك جزو منحصر به‌فردترين آثار تاريخي كشور و متعلق به دوره ساساني است. اين قلعه تاريخي از نظر معماري اهميت زيادي دارد و به گفته كارشناسان، ‌امكان ثبت اين اثر در فهرست ميراث جهاني يونسكو وجود دارد.
مشايي به قول رئيس جمهور براي دادن اعتبار به بخشهاي ميراث‌فرهنگي و گردشگري اشاره كرد و گفت: «تاكنون تنها 40 درصد از اعتبارات پيش‌بيني شده در بودجه سال 84 به اين سازمان اختصاص داده شده است و رئيس‌جمهور قول مساعدت داده بود تا بقيه اين بودجه نيز تا پايان سال داده شود.»
به گفته مشايي، جانشين وي در مراسم شب ايراني، تشكرنيا، مشاور سرمايه‌گذاري سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري خواهد بود.
بعدازظهر روز سوم برپايي نمايشگاه گردشگري برلين كنفرانس مطبوعاتي در مورد ايران با حضور نمايندگان رسانه‌هاي خارجي برگزار مي‌شود. شب ايراني نيز از ساعت 18 تا 20 روز شنبه 11 مارس، با حضور جمعي از ايرانيهاي مقيم آلمان، شركتهاي آلماني طرف قرارداد با ايران و تعدادي از شركتهاي حاضر در نمايشگاه برگزار مي‌شود.
بيش از 10 هزار شركت‌كننده از 180 كشور دنيا از روز چهارشنبه 8 مارس در پايتخت آلمان گرد هم آمدند تا در بزرگترين نمايشگاه بين‌‌المللي گردشگري جهان كه بيش از 40 سال از قدمت آن مي‌گذرد، شركت كنند. آنجلا مركل، صدراعظم آلمان اين نمايشگاه پنج روزه را افتتاح كرده است و فرانچسكو فرانجيالي، دبيركل سازمان جهاني جهانگردي در آن حضور دارد.

    سرزمین ایران در گذشته ، به علت وضعیت جغرافیایی خاص که بین دو جلگه آباد بین النهرین و پنجاب سند در کشور هند قرار گرفته ، کشور رابطی بوده است که اقوام و طوایف مختلف برای دسترسی به غرب و شرق مجبور بودند از آن عبور کنند و در نتیجه همواره مورد توجه و تهاجم به ویژه از طرف شرق و شمال شرق بوده است.

    قبایل ماساژت ساکنین منطقه شرق دریای خزر که کورش کبیر را به قتل رساندند ، یورش مغول،تیمور،غوریان،ازبک ها و ترکمن ها دائما کشور ما را مورد تاخت و تاز قرار می دادند و از غرب،تهاجم اسکندر و عربهای وحشی و حملات مکرر رومیان و عثمانی ها دائما امنیت سیاسی و اقتصادی ما را تهدید می کردند و در این اواخر نیز بخشهای مهمی از خاک ایران جدا شد مثل قفقاز و گرجستان و ارمنستان و شیروان و قسمت های از اراضی شمال شرقی دریای خزر که بنام ورارود نام داشت به دست روس ها و افغانستان هم به دست انگلستان جدا شدند.

     زندگی در چنین منطقه نا امنی ایرانیان را به ساختن ارگ،قلعه،برج و بارو مجبور کرد.

معماری و مصالح ساختمانی:

   با توجه به تقسیم بندی قلعه های ایران به دو نوع جلگه ای و کوهستانی،مصالح ساختمانی آنها نیز متفاوت است.

     طرح اصلی قلعه های جلگه ای مربع و یا مربع مستطیل است که در چهار گوشه آن برج های مدور برای دفاع ساخته شده اند،مصالح این قلعه ها خشت و گل است و به ندرت از آجر و گچ استفاده شده است.

      بارو (دیوار ضخیم) این قلعه ها چینه (دیوارهای گلی که آن را بند بند می سازند) است یا با خشت های قطور ساخته شده است،برای استحکام آن قطر و ضخامت بعضی از بارو ها به چهار متر هم می رسید.

     اطراف بعضی از این قلعه ها خندق حفر می کردن و برای رسیدن به قلعه از پل های متحرک بهره می گرفتند.

    بعضی از این قلعه ها به دلیل امنیت آن ها محل سکونت کشاورزان و روستاییان شد که با گذراندن خیابانی معمولا شمالی و جنوبی و تامین آب آشامیدنی خانه های روستایی در دو طرف خیابان ساخته می شد.

    از این قلعه ها می توان به ،قلعه هنجن در سر راه نطنز به ابیانه است اشاره کرد که تا این اواخر محل سکونت بوده است.

     این قلعه دارای برج و باروی ضخیم بسیار بزرگ بوده است.داخل قلعه کوچه های پر پیچ و خمی داشته است که همه آن ها به گذر اصلی قلعه که به در قلعه منتهی می شود راه دارند.

     خانه ها دو طبقه هستند و از طبقه زیرین برای نگهداری دام و یا انبار مواد غذایی و آشپزخانه استفاده می کردند و اتاق های نشیمن در طبقه دوم قرار داشته اند.

     از قلعه های مشهور ایران ، قلعه فلک الافلاک در شهر خرم آباد است.این قلعه با وسعت زیاد یکی از قلعه های معروف ایران است که هم اکنون تبدیل به موزه شهر خرم آباد شده است.

    مصالح دژهای کوهستانی را معمولا از سنگ های بدون تراش نظیر سنگهای کوه یا رودخانه همراه با گچ غربال شده فراهم می کردند.

    در زیردست دژهای کوهستانی پرتگاه های عمیقی تعبیه شده است.درقسمت انتهایی برج ها و بعضی مواقع،باروها،کنگره هایی ست که مخصوص کمانداران بوده است تا بتوانند از شکاف کنگره ها دشمن را هدف قرار دهند.

     در بعضی از دژها و قلعه ها،مانند الموت قزوین،پایین دژ محل سکونت روستاییان بوده است.

منبع: سرزمین پارسیان

شاید برخی از خبرهایی که در این وبلاگ میگذارم مربوط به سالهای گذشته باشد و اصطلاحا نتوان نام خبر بر انها گذاشت ٬ اگر چه جامعه ما انقدر ایستاده و بی تحرک و تکاپو است که شاید کسی اصلا متوجه قدیمی - گاهی باستانی ! - بودن این اخبار نمیشود!

   نماينده مردم خرم آباد در مجلس شوراي اسلامي گفت ، اگر بخواهيم قلعه فلك الافلاك را به عنوان يك اثر مهم تاريخي حفظ و احيا كنيم ، بايد قانون طرح الزام رفع تصرف از حريم اين قلعه به تصويب مجلس شوراي اسلامي برسد.

  سيد عيسي موسوي نژاد" شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود، اكنون  حدود يكصد هكتار از حريم اين قلعه در اختيار نهادهاي مختلف است كه اين امر لطمه هاي جبران ناپذيري به اين اثر تاريخي وارد كرده است .
    به گفته وي ، بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ساخت و سازهاي غيرمجاز در حريم اين قلعه ادامه يافته كه باعث كاهش چشمگير شمار ديداركنندگان داخلي و خارجي از اين قلعه شده است .
     وي تاكيد كرد، اين در حالي است كه براساس كنوانسيون يونسكو ساخت و ساز در اطراف آثار تاريخي غيرقانوني است .
      موسوي نژاد يادآور شد، پيگيريهاي فراواني تاكنون براي رفع اين مشكل صورت گرفته كه تصويب طرح الزام رفع تصرف از حريم قلعه فلك الافلاك در كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي از آن جمله است .
    وي گفت ، علاوه براين ، دو روز پيش نيز درخواستي با امضاي 61 نفر از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي مبني بر رفع تصرف از حريم قلعه تقديم هيات  رييسه مجلس شد كه اميدواريم در اولويت دستور كار مجلس قرار گيرد. وي افزود، در صورت رفع اين مشكل وتحويل اين قلعه به ميراث فرهنگي ، زمينه حفظ اين اثر براي جذب گردشگران داخلي و خارجي فراهم مي شود. 

     قدمت تاريخي قلعه " فلك الافلاك " به دوران ساسانيان بازمي گردد كه ابتدا به دژ "شاپورخواست " شهرت داشت و در عصر قاجار نام " فلك الافلاك " بر روي آن گذاشته شد.
اين قلعه كه در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده بر بلنداي تپه اي سنگي به همين نام در مركز شهر خرم آباد بنا شده است .
اين بناي تاريخي داراي هشت برج ، دو صحن و 24 اطاق است كه بلندترين ديوار آن 22/5 متر ارتفاع دارد.
براساس نوشته هاي تاريخي اطراف اين قلعه در گذشته با باروهاي 12 برجي احاطه شده بود و بخاطر موقعيت سوق الجيشي در جنگها از آن به عنوان دژ استفاده مي شده است .

منبع اصلی خبر

به ویژه به همه همتباران لر از لک و فیلی وخرم ابادی تا بختیاری و کهگیلویه وممسنی و..